Επαγγελματικός οδηγός

Κατεβάστε τις εφημερίδες σε μορφή pdf


Παλαιότερες ψηφοφορίες - Aρχείο

ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ | «Οι πληρωμένοι έρωτες μέσα από τον εικαστικό Εντουάρ Μανέ»
Τελευταία ενημέρωση:Δευτέρα,30/05/2011

...
Της δρ Στέλλας Μουζακιώτου
Καθηγήτριας της Ιστορίας της Τέχνης, επιμελήτριας εκθέσεων
 smouzaki@teiath.gr 



Από τις πρώτες κιόλας δημόσιες εμφανίσεις τους, τα έργα του Εντουάρ Μανέ (1832-1883) σκανδαλίζουν και αποπροσανατολίζουν την επίσημη κριτική και το κοινό, που είναι συνηθισμένο στις συμβατικές ακαδημαϊκές συνθέσεις. Διαλέγει τα θέματά του όχι από τη μυθολογία ή την αρχαία ιστορία, αλλά από την καθημερινή κοινωνική και πολιτική πραγματικότητα. Η επιλογή του αυτή θα αποδοκιμαστεί από τους επικριτές του, κεντρίζοντας όμως ταυτόχρονα την προσοχή και το ενδιαφέρον νέων καλλιτεχνών που εμπνέονται από αυτόν.

Το έργο με τίτλο: «Πρόγευμα στη χλόη» (1863) απορρίπτεται από το Σαλόνι του Παρισιού λόγω του έντονα σεξιστικού περιεχομένου του (εικ.1). Εκτέθηκε στο Σαλόνι των Απορριφθέντων και προκάλεσε σκάνδαλο στο κοινό των κομφορμιστών της εποχής. Το σύγχρονο σκηνικό του πίνακα είναι η αιτία του σκανδάλου. Η γυμνή γυναίκα σε ρόλο ιερόδουλης, είναι η Βικτορίν, μια Γαλλίδα φοιτήτρια, η οποία κάθεται χωρίς ντροπή, σχεδόν προκαλώντας μας με το βλέμμα, ανάμεσα σε δύο Παριζιάνους αστούς, ντυμένους σύμφωνα με τη μόδα της εποχής. Η ερωτική ατμόσφαιρα μεταξύ των προσώπων προαναγγέλλει τη σωματική συνεύρεση που θα ακολουθήσει. Πρόκειται για την αποκάλυψη ενός κλειστοφοβικού ερωτισμού σε μια κοινωνία που μοιάζει να μην έχει πολλές αναστολές. Η ικανοποίηση στο βλέμμα του κοριτσιού τη στιγμή της εκτέλεσης των «υπηρεσιών» της καταρρίπτει το επιφανειακό αξιακό οικοδόμημα μιας νέο-συντηρητικής πραγματικότητας και αφήνει άφωνο το υποκριτικό κοινό της εποχής. Σε αυτή την αμφιλεγόμενη και πολλά υποσχόμενη ερωτικά, συνάντηση, συμμετέχει και μια δεύτερη κοπέλα, που απεικονίζεται στο φόντο ντυμένη ελαφρά, μόνο με το εσώρουχό της. Στις αίθουσες του εκθεσιακού χώρου, το θέμα, που θεωρήθηκε προσβλητικό για τη δημόσια ηθική, επικρίθηκε σκληρά από κοινό και δημοσιογράφους.
Τί ήταν όμως αυτό που ενόχλησε πραγματικά τους θεατές του έργου αυτού; Η αλήθεια είναι ότι ,όταν κάποιος καλλιτέχνης εικονίζει γυμνό γυναικείο κορμί σε αισθησιακές στάσεις και νωχελικές πόζες, σοκάρει μόνο όταν δεν χρησιμοποιεί ως περίβλημα τη μυθολογική περιχαράκωση του θέματός τους. Για παράδειγμα, μια προκλητικά ερωτική Αφροδίτη θα γινόταν απόλυτα αποδεκτή από το ανδρικό κοινό της εποχής, αφού θα ήταν μια πολύ καλή ευκαιρία να καλύψει την ηδονοβλεπτική του διάθεση μέσα από την απεικόνιση μιας μυθολογικής μορφής, που δεν ενοχλεί καθόλου, αφού βρίσκεται πολύ μακριά από τη σύγχρονη πραγματικότητα. Η καινοτομία του Μανέ ήταν η προσέγγιση του θέματος αντλώντας στοιχεία μέσα από τον κοινωνικό ιστό της εποχής του. Η γυμνή κοπέλα δεν είναι η θεά Αφροδίτη, αλλά μια σύγχρονη ιερόδουλη που έχει ως πελάτες της σύγχρονους Γάλλους αστούς. Ουσιαστικά, ο δημιουργός αποκαλύπτει χωρίς κανένα ενδοιασμό την υποκρισία της υψηλής κοινωνίας, η οποία από τη μια ηθικολογεί θεωρητικά και καυτηριάζει την πτώση των ηθών και ταυτόχρονα γίνεται απολαυστικός συνένοχος μιας υφέρπουσας ερωτικής συνωμοσίας. Η αποκάλυψη αυτής της αλήθειας ήταν αρκετή ώστε να πολεμηθεί από κριτικούς και συλλέκτες της εποχής του, αφού του στερήθηκε η δυνατότητα να εκθέτει έργα του σε επίσημους εκθεσιακούς χώρους μαζί με άλλους σημαντικούς καλλιτέχνες της εποχής.
Ο Μανέ αδιαφορώντας για τις επιπτώσεις των επιλογών του, συνεχίζει να σκανδαλίζει το κοινό φιλοτεχνώντας το έργο με τίτλο: «Ολυμπία»(1865). Ο πίνακας για τον οποίο ποζάρει πάλι η Βικτορίν (εικ.2), θα προκαλέσει ένα σκάνδαλο που θα αμαυρώσει για πάντα το όνομα του ζωγράφου. Σαφώς εμπνευσμένη από τις Αφροδίτες του Τιτσιάνο, η Ολυμπία είναι, στην πραγματικότητα, μια Παριζιάνα πόρνη, η οποία ολόγυμνη, ξαπλωμένη νωχελικά στο κρεβάτι, φορώντας, αντί για κολιέ, μόνο μια μαύρη κορδελίτσα κι ένα βραχιόλι, θα κάνει το μισό Παρίσι να ωρύεται σοκαρισμένο. Με βλέμμα καθαρό, προκλητικά ειλικρινές μας κοιτάζει κατάματα χωρίς να θέλει να μας κρύψει τίποτα. Όλα είναι ξεκάθαρα, βρίσκεται σε αναμονή του επόμενου πελάτη της. Ένα μπουκέτο με λουλούδια, που της προσφέρεται από μια μαύρη υπηρέτρια, της οποίας το πρόσωπο είναι σχεδόν αόρατο πάνω στο σκούρο φόντο, ερμηνεύεται ως δώρο ενός εραστή(ή ενός πελάτη), που περιμένει πίσω από την πράσινη κουρτίνα στα αριστερά. Ο μαύρος γάτος που βρίσκεται στα άκρα των ποδιών της, αποτελεί το απόλυτο ερωτικό - διαβολικό σύμβολο.
Ο Μανέ, πάντα προκλητικός και εκκεντρικός στις εικαστικές του προσεγγίσεις, πέθανε το 1883 στο Παρίσι από σύφιλη.
 



eik1.jpg
eik2.jpg



Newsletters
Πληκτρολογίστε το ον/μο σας και τη διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου σας (email) και πατήστε

Αναζήτηση άρθρων