Επαγγελματικός οδηγός

Κατεβάστε τις εφημερίδες σε μορφή pdf


Παλαιότερες ψηφοφορίες - Aρχείο

ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ | Ο Έρωτας μέσα από την τέχνη του Μοντιλιάνι
Τελευταία ενημέρωση:Σάββατο,12/11/2016

 ...

Γράφει η
Δρ Στέλλα Μουζακιώτου

Ιστορικός Τέχνης στο Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο & στο ΤΕΙ Αθήνας

Επιμελήτρια Εκθέσεων

smouzaki@tutors.eap.gr



 ...

  Γεννημένος στο Λιβόρνο, ο Αμεντέο Μοντιλιάνι (1884-1920) είναι άρρηκτα συνυφασμένος με το μύθο του «καταραμένου» καλλιτέχνη, η ζωή του οποίου διακρίνεται από μια ανάμεικτη αίσθηση απομόνωσης και αβεβαιότητας. Μικρά ξενοδοχεία αμφίβολης υπόληψης, ετοιμόρροπα δωμάτια, σπίτια περιστασιακών ερωμένων, καταγώγια καλλιτεχνών, είναι ορισμένοι από τους τόπους διαμονής του. Ο επιφυλακτικός και ασυμβίβαστος χαρακτήρας του, η αδιαμφισβήτητη ομορφιά του και γενικά ο τρόπος ζωής του θα τον κάνουν να είναι πάντα ο αδιόρθωτος «παράξενος».


  Ως «φιλάσθενος» από μικρός, αποτέλεσμα της φυματίωσης που τον χτύπησε στα πρώτα χρόνια της ζωής του, αγάπησε από νωρίς τη ζωγραφική και σε ηλικία μόλις 14 χρόνων άρχισε τα μαθήματα πάνω στην τέχνη που στο μέλλον θα αποτελέσει το δημιουργικό καταφύγιό του. Ανυπάκουος και εμπνευσμένος από τους «καταραμένους» ήρωές του, τον Τουλούζ-Λωτρέκ αλλά και το Νίτσε, ακολουθεί μια ζωή βασισμένη στην αταξία και στις καταχρήσεις. Αλκοόλ και ναρκωτικά θα αποτελέσουν αναπόσπαστα κομμάτια της σύντομης ζωής του.

 

  Η μόνιμη εγκατάστασή του στο Παρίσι έγινε το 1909, επιλέγοντας να μείνει στη συνοικία Μονπαρνάς, λόγω των χαμηλών ενοικίων των κατοικιών. Η έντονη ερωτική και ηδονιστική του ιδιοσυγκρασία ικανοποιείται μέσω αγοραίου έρωτα, μέχρι τη στιγμή που συνάντησε στα 26 του τον πρώτο σημαντικό έρωτα της ζωής του, τη Ρωσίδα ποιήτρια Άννα Αχμάτοβα, η οποία ήταν 21 χρονών και ήταν ήδη πρόσφατα παντρεμένη. Έμεναν σε διαμερίσματα του ίδιου κτιρίου και εκεί αναπτύχθηκε μια πολύ ορμητική σχέση. Ο ακραίος και θυελλώδης έρωτάς τους διήρκεσε ένα έτος περίπου, καθώς η επιθετική στάση και τα βίαια ξεσπάσματα του Μοντιλιάνι την οδήγησαν πίσω στο σύζυγό της. Έτσι, ο ζωγράφος, ζώντας μέσα στην απόγνωση, έφτασε στα άκρα όσον αφορά στους εθισμούς και τις καταχρήσεις, στη συνέχεια της ζωής του.


  Όσο ζούσε, ο ζωγράφος έκανε μια και μοναδική ατομική έκθεση με διάρκεια μόνο μιας ημέρας. Πραγματοποιήθηκε στις 3 Δεκεμβρίου του 1917, στην γκαλερί του Παρισιού Berthe Weill. Εξέθεσε 30 έργα, τα οποία του είχαν ανατεθεί από τον φίλο του, έμπορο Leopold Zborovski. Οι γυμνές φιγούρες (εικ.1) που εξέθεσε έγιναν επίκεντρο ενός δημόσιου σκανδάλου με την αστυνομία να κλείνει την γκαλερί μόλις λίγες ώρες αφότου άνοιξε.  


  Ο μεγάλος όμως, έρωτας του Ιταλού ζωγράφου, ήταν η νεαρή Γαλλίδα, Ζαν Εμπιτέρν, που τον ακολούθησε μέχρι και στο θάνατο. Γνωρίστηκαν το 1917, στο Παρίσι. Η Ζαν ήταν 19 χρονών και φοιτήτρια των Καλών Τεχνών. Ήταν μοντέλο στα έργα του Ιάπωνα ζωγράφου, Τσουγκουχάρου Φουτζίτα, και μέσω εκείνου γνώρισε το Μοντιλιάνι. Ο έρωτάς τους προέκυψε με την πρώτη ματιά. Ο Μοντιλιάνι είχε μεγάλη επιτυχία στις γυναίκες, αλλά η γλυκιά και ευαίσθητη Ζαν υπήρξε σταθμός στη ζωή του. Έγινε σύντροφος και μούσα του. Πόζαρε σε 20 πίνακες του ζωγράφου. Η οικογένεια της Ζαν ήταν καθολική και πολύ συντηρητικοί άνθρωποι, για το λόγο αυτό αντιμετώπιζαν τον Εβραίο και τυχοδιώκτη Μοντιλιάνι, ως έναν απένταρο μεθύστακα, που θα παρέσυρε την κόρη τους στην ακολασία της μποέμικης ζωής του Παρισιού. Όταν όμως, ήρθε η στιγμή, η Ζαν δεν δυσκολεύτηκε καθόλου να πάρει την απόφασή της. Έφυγε απ’ το σπίτι της, για να ζήσει μαζί του τον απόλυτο έρωτα. Στην Κυανή Ακτή, όπου θα ζωγραφίσει τους πιο δημοφιλείς του πίνακες, θα γραφτεί και ο επίλογος της ζωής του, καθώς έχοντας επιβαρημένη υγεία από τις καταχρήσεις, προσβάλλεται από μηνιγγίτιδα και στις 24 Ιανουαρίου του 1920, θα αφήσει την τελευταία του πνοή. Μια μέρα αργότερα, η Ζαν Εμπιτέρν, εννέα μηνών έγκυος, αδυνατώντας να δεχτεί την απώλεια του αγαπημένου της, αποφασίζει να δώσει τέλος στη ζωή της πηδώντας από το παράθυρο!!! Είχε ζητήσει να ταφεί δίπλα στον ζωγράφο, αλλά η τελευταία της επιθυμία δεν έγινε πραγματικότητα. Η οικογένειά της θεωρούσε τον Μοντιλιάνι υπεύθυνο για τον θάνατο της κόρης τους, γι’ αυτό και η Ζαν ενταφιάστηκε σε διαφορετικό νεκροταφείο από τον αγαπημένο της σύντροφο. Έπρεπε να περάσει μία δεκαετία, για να απαλύνει ο πόνος της οικογένειας. Το 1930, η σωρός της Ζαν μεταφέρθηκε δίπλα στον τάφο του Μοντιλιάνι.


  Η διαρκής αναζήτηση του σε πολλαπλά αισθητικά και σχηματικά περιβάλλοντα θα τον οδηγήσει στην επινόηση μιας γυναικείας μορφής δίχως χρόνο και γεωγραφικές ρίζες (εικ. 2), μια εικόνα της διαχρονικής θηλυκής ομορφιάς ικανή να συγκινήσει και τον πιο απαιτητικό θεατή. Στόχος του ήταν να ακυρώσει την πραγματικότητα που τον περιέβαλλε, εκείνη την οποία αντίκριζε κάθε μέρα, και παρουσίασε την έκφραση μιας σχηματικής μορφής με κάθετη ώθηση, σημαντική γεωμετρική τεχνική και τοτεμικό ρεαλισμό. Στους πίνακες αυτούς, η κάθετη στάση των σωμάτων θυμίζει την ιερατικότητα της αρχαίας ελληνικής γλυπτικής. Ο ζωγράφος χρησιμοποίησε ρευστές, καμπύλες γραμμές που καθόριζαν τη θέση και το σχήμα των μορφών. Η τεχνική του έχει γίνει γενικά απλούστερη και σε ορισμένα σημεία μοιάζει να είναι σκόπιμα ατελής. Η γυναικεία μορφή αποδίδεται με λίγες ακριβείς γραμμές μόνο. Το αποτέλεσμα είναι μια επιτυχημένη αντίθεση μεταξύ του στατικού και του δυναμικού, του ανοιχτού και του κλειστού, ενώ η στάση στην οποία αποδίδεται μοιάζει παράξενα ασταθής και άυλη (εικ. 3). Με τη λιτή της χάρη είναι εντελώς αποκομμένη από τον πραγματικό κόσμο, μια μνημειακή θεά της ομορφιάς αλλά και της ζωγραφικής.



EIK.1 MONTIGLIANI TO MEGALO GYMNO 1917..jpg
EIK.2.MONTIGLIANI H ZAN...1917..jpg
EIK3. MONTIGLIANI, 1919..jpg

Stella Mouzakiotou-montigliani.jpg



Newsletters
Πληκτρολογίστε το ον/μο σας και τη διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου σας (email) και πατήστε

Αναζήτηση άρθρων